«
«
پایان تحقیقات میدانی و کتابخانه‌ای پروژه «تهیه دستورالعمل روش‌های برآورد جمعیت سم‌داران در ایران»
پایان تحقیقات میدانی و کتابخانه‌ای پروژه «تهیه دستورالعمل روش‌های برآورد جمعیت سم‌داران در ایران»

تحقیقات میدانی و کتابخانه‌ای پروژه «تهیه دستورالعمل روش‌های برآورد جمعیت سم‌داران در ایران» بعد از دو سال تلاش مستمر در مهرماه سال جاری پایان یافت و نتایج این پروژه به‌زودی طی گزارشی به سازمان حفاظت از محیط‌زیست ارائه خواهد شد.

این پروژه، با همکاری دو جانبه سازمان حفاظت محیط‌زیست و موسسه حیات‌وحش میراث پارسیان و همچنین همکاری دانشگاه گوتینگن آلمان در سال ۹۳ آغاز شد. در این مطالعه روش‌های برآورد جمعیت و پایش شش گونه از علف‌خواران شاخص ایران، یعنی قوچ و میش، کل و بز، مرال، شوکا، آهو و جبیر در سه شرایط زیستگاهی مختلف کشور یعنی مناطق جنگلی، دشتی و کوهستانی مورد آزمایش قرار گرفتند.

محمود صوفی، آرش قدوسی، لوکاس ایگلی، امیرحسین خالقی حمیدی، سپیده کاشانی، حامد ابوالقاسمی و طاهر قدیریان کارشناسان این پروژه بودند و دکتر ماتیاس والترت استاد دانشگاه گوتینگن آلمان و دکتر رائول والدز از دانشگاه نیومکزیکو طی سفرهایی به عنوان مشاور با این پروژه همکاری کردند.

با شروع پروژه کلیه روش‌های منتشرشده رایج در دنیا برای سرشماری سم‌داران (قوچ، میش، مرال، شوکا، کل، بز، آهو و جبیر) استخراج و مرور شده و روش‌های مناسب برای سرشماری و پایش هریک از گونه‌های هدف با توجه به زیستگاه‌های مختلف آنها در ایران، بررسی و طراحی شدند. پس‌ازآن مناطق پایلوت بر اساس زیستگاه و گونه موردنظر انتخاب شدند. درمجموع هشت روش سرشماری در شش منطقه پایلوت در این پروژه مورد بررسی و آزمایش قرار گرفتند.

پارک ملی گلستان (استان گلستان)، پارک ملی قمیشلو (استان اصفهان)، پارک ملی کویر (استان سمنان)، منطقه محصور قرق (استان گلستان)، منطقه محصور آینالو (پناهگاه حیات‌وحش کیامکی، آذربایجان شرقی) و پناهگاه حیات‌وحش دودانگه (استان مازندران) مناطق پایلوت این پروژه بودند و روش‌های دو مشاهده‌گر نقطه‌ای (Double observer point counts)، ترانسکت خطی (Line Transect)، ترانسکت نواری Strip Transect)، شمارش کل در واحدهای نمونه (Total counts in sampling units)، برخورد تصادفی (REM using camera traps)، شمارش گروه‌های سرگین – محصول سر پا (Pellet group count- Faecal Standing Crop)، ترانسکت خطی با استفاده از شمارش‌ سرگین (Line Transect- dung count)  و مدل اشغال گونه (Occupancy modelling)  روش‌های آزمایش‌شده در این مناطق بودند.

ایران با داشتن دشت‌های وسیع، علفزارها، مناطق کوهستانی و جنگلی ناهموار، منزلگاه بسیار مناسبی برای گونه‌های مختلف و به‌ویژه پستانداران بزرگ‌جثه است. علف‌خواران بزرگ‌جثه نقشی حیاتی در ساختار و عملکرد زیستگاه خود ایفا می‌کنند. این جانداران در تمام دنیا به‌واسطه شکار مدیریت نشده، تخریب زیستگاه و توسعه اقتصادی در معرض تهدید جدی قرار دارند. فقدان روش‌های پایش استاندارد و علمی، تصمیم‌گیری و مدیریت منطقی حیات‌وحش را دشوار کرده‌است. اولین قدم برای رسیدن به حفاظت مؤثر، داشتن درک درست از جمعیت گونه هدف است. بدون شک نتایج این تحقیق در قالب «دستورالعمل روش‌های برآورد جمعیت سم‌داران در ایران» گامی بزرگ در جهت حفاظت مؤثر و پایدار از جمعیت‌های علفخواران کشور است.

Share This: