«
«
کتابی برای کاهش تعارض میان دام و گوشت‌خواران
کتابی برای کاهش تعارض میان دام و گوشت‌خواران

هرسال در دنیا خسارت‌های فراوانی درنتیجه تعارض بین دامداری سنتی و حیات‌وحش اتفاق می‌افتد. یکی از اقدامات مهم برای حفاظت از محیط‌زیست تلاش برای کاهش تعارض میان انسان و حیات‌وحش است. با همین هدف و با همکاری پروژه بین‌المللی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی و موسسه حیات‌وحش میراث پارسیان، کتابچه «راهنمای روش‌های کاهش تعارض دام و گوشت‌خواران با تکیه‌بر مسائل ذخیره‌گاه زیست‌کره توران» گردآوری و در آذرماه امسال منتشر شد.

اطلاعات این کتابچه نتیجه پژوهش کتاب‌خانه‌ای درباره روش‌های متداول کاهش تعارض دام و حیات‌وحش در دنیا است. پیاده کردن روش‌هایی که بتوان با کمک آن‌ها از شدت این تعارض‌ها کاست، هدف اصلی پروژه‌ای است که موسسه حیات‌وحش میراث پارسیان از مردادماه ۱۳۹۲ آغاز کرده است. در مقدمه این کتابچه آمده است: «…ایرانیان از قدیمی‌ترین دامداران جهان هستند. سابقه دامداری در ایران به حدود ده هزار سال می‌رسد. از دیرباز حمله گوشت‌خواران وحشی به دام یکی از مشکلات دامداری بوده و هست. اما امروزه در بسیاری از مناطق با کاهش شدید جمعیت علفخواران وحشی مانند قوچ و میش، کل و بز، آهو، جبیر، مرال و شوکا میزان حمله گوشت‌خواران وحشی به دام اهلی افزایش یافته است.»

منطقه توران یکی از زیستگاه‌های اصلی یوزپلنگ آسیایی و زیستگاه گونه‌های مختلفی از گوشت‌خواران مانند پلنگ، گرگ، کاراکال و کفتار و همچنین یکی از قطب‌های دامداری کشور است، بنابراین این منطقه همیشه شاهد تعارض میان دام و گوشت‌خواران بوده است. تعارض‌هایی که خسارت‌های زیادی هم برای دامداران و هم برای حیات‌وحش منطقه به دنبال دارند.

در این کتابچه روش‌های کاهش تعارض در شش بخش اصلی بررسی شده‌اند: مانع سازی، استفاده از حیوانات نگهبان، افزایش حضور انسان، توجه به لاشه دام، استفاده از لوازم هشداردهنده و راه‌های دورکننده گوشت‌خوار. روش‌هایی که در این کتابچه به‌عنوان ابزاری برای کاهش تعارض به دامداران و مسئولان معرفی می‌شوند، با کارشناسان محیط‌زیست استان سمنان و تعدادی از دامداران منطقه توران بررسی شده‌اند و تا حد زیادی متناسب با شرایط منطقه‌ای مثل توران بومی‌سازی شده‌اند. اغلب دامداران برخی از این روش‌ها را استفاده می‌کنند که نیازمند بهبود در اجرا هستند اما روش‌های دیگر باوجوداینکه تابه‌حال در ایران آزمایش نشده‌اند اما با تحقیقاتی که در این پروژه انجام‌شده، برای مناطقی مثل منطقه توران مؤثر شناخته شده‌اند.

باید توجه داشت که این کتابچه راهنمای عملی پیاده‌سازی این روش‌ها نیست. برای اجرای هرکدام از این روش‌ها در منطقه، لازم است زیرساخت‌های موردنیاز وجود داشته باشد و بررسی‌های لازم نیز برای اجرای آن انجام شود.

شماری از نسخه‌های کتابچه «راهنمای روش‌های کاهش تعارض دام و گوشت‌خواران با تکیه‌بر مسائل ذخیره‌گاه زیست‌کره توران» برای توزیع بین دامداران منطقه توران در نظر گرفته شده است. امیدواریم این کتابچه در بلندمدت و در کنار سایر فعالیت‌های موسسه، به کاهش آسیب به گوشت‌خواران و همین‌طور افزایش بهره‌وری دامداران کمک کند.

Share This: