«
«
حفاظت از دلفین‌های آب‌های اطراف جزیره‌ی هنگام
حفاظت از دلفین‌های آب‌های اطراف جزیره‌ی هنگام

حفاظت از ارزش‌های طبیعی جزیره هنگام بر پایه توان و ظرفیت‌های اکوتوریسمی منطقه و با مشارکت جامعه محلی

 

جاذبه‌های تازه شناخته شده جزیره قشم و هنگام سبب حضورگسترده گردشگران در دوره‌‌های زمانی کوتاه و محدود به تعطیلات شده است. این شکل از توریسم که بدون برنامه‌ریزی به سرعت توسعه یافته فشار زیادی بر اکوسیستم ساحلی و دریایی، مرجان‌ها ، لاک‌پشت‌‌های پوزه عقابی و البته دلفین بینی‌بطری وارد کرده است. طرح پیش ‌رو تلاشی برای کاهش این فشار بر دلفین بینی‌‌بطری و گونه‌های دیگر و ساماندهی توریسم با کمک مردم است.

معرفی پروژه:

امروزه صنعت گردشگری یکی از بزرگ‌‌ترین و گسترده‌‌ترین صنایع در جهان به شمار می‌آید . در میان شاخه‌های گردشگری، توریسم ساحلی- دریایی از پرطرفدارترین نوع توریسم محسوب می‌شود .  صنعت گردشگری مانند هر پدیده دیگری دارای جنبه‌های مثبت و منفی است . برخی از صاحب‌نظران بر جنبه مثبت آن تاکید و توسعه بی‌مانع آن را توصیه کرده‌اند . عده‌ای نیز بر جنبه منفی آن توجه دارند و بر این باورند که تبعات سوء این صنعت به حدی است که آثار مثبت آن را کمرنگ می‌کند .  در ایران، متاسفانه توسعه نابخردانه و لجام گسیخته توریسم در برخی موارد باعث بروز اثرات منفی بر محیط زیست و فرهنگ جوامع محلی شده است .

مطالعه جاذبه‌ها و پتانسیل­های جزیره هنگام و خلیج دیرستان و بررسی وضع موجود برای رسیدن به اطلاعات بخش نخست این طرح بوده است. شناسایی تهدیدهای موجود در قدم بعدی نشان داد که اهالی بومی رابطه حفاظت و پایداری منافع خود را به درستی نمی‌دانند و نقش عملی آنها در حفاظت تبیین نشده است. همچنین از یک تشکل سنتی یا قانونی برای هدایت و کنترل فرآیند توریسم و مدیریت منافع آن بهره‌مند نیستند. آنها با روستاهای مجاور در معرض رقابت‌های نا سالم قرار گرفته اند ( مثل رقابت بین هنگام و شیب دراز) و روابط اجتماعی آنها درمواردی ازهم گسسته شده است. اهالی تمامی منابع خود برای استفاده در فرآیند توریسم را نمی شناسند، بنابراین همه فشار متوجه دلفین‌ها به عنوان یکی از اصلی‌ترین جاذبه‌های طبیعی شناخته شده است.

فعالیتهای انجام شده:

این طرح ضوابط و استانداردهایی برای قایقرانان و دست‌اندرکاران محلی تدوین کرد و با تشکیل کارگاه‌های آموزشی به ساده‌ترین بیان قایق‌رانان را تحت آموزش قرار داد. سپس در جستجوی راهی برای نظارت بر اجرای آموخته‌ها از تعاونی صیادان و شورای روستاها کمک گرفته شد، زیرا هیچ دستگاهی تا کنون این نظارت را به عهده نگرفته بود.

از سویی دیگر بازدیدکنندگان با حساسیت‌ها ، ارزش‌ها و نقش خود در حفاظت آشنایی نداشتند همچنین تقاضا برای بازدید از دلفین‌ها به سرعت در حال افزایش بود. در نتیجه بروشورهایی به منظور آگاهی رساندن و آموزش طراحی شد و در اختیار آنان قرار گرفت. به علاوه، اسکله‌های مسافری ساماندهی شد. صندوق تعاونی در روستای شیب‌دراز تشکیل شد تا روستاییان از عواید آن برخوردار شوند و سعی شد تا با اعمال قوانین و نظارت بر عملکرد قایقرانان از تخلفات آنان جلوگیری شود. در فاز اول با کار و فعالیت دو ساله در منطقه وضعیت توریسم دچار تغییرات قابل توجهی شده است، اما استمرار این قبیل فعالیت‌ها لازمه پایدار ماندن تغییرات صورت گرفته و روش‌های بهتری است که در منطقه اکنون کم و بیش به آن عمل می‌شود.

فعالیتهای در حال انجام:

فعالیت‌های این پروژه همواره با حمایت UNDP/SGP/GEF و با همکاری سازمان منطقه آزاد قشم بوده است. در فاز دوم این پروژه مرکز توسعه پایدار گماش قشم نیز به عنوان سازمان مردم‌نهاد محلی در کنار مؤسسه حیات وحش میراث پارسیان فعالیت می‌کند.

از فعالیت‌های آینده این پروژه می‌توان موارد زیر را نام برد:

۱-      افزایش آگاهی قایق‌رانان، مردم محلی و مسؤولان محلی

۲-      جستجوی یک عامل نظارتی و یا قوانین بازدارنده و ایجاد زمینه‌های قانونی لازم

۳-      بررسی میزان اثرگذاری فعالیت‌های توریسم بر جمعیت و رفتار دلفین‌ها

۴-      ساماندهی وضعیت توریسم به تفکیک اسکله یا روستا در محدوده خلیج دیرستان

۵-      کاهش تمرکز توریسم از بازدید صرف دلفین‌ها و توزیع تمرکز بر جاذبه‌های دیگر جزیره

Share This: